คู่มือคำศัพท์ภาษาอังกฤษด้านแสงสว่างฉบับวิศวกร Luminaire แปลว่าอะไร Luminance คือค่าใด พร้อมสูตรคำนวณที่ใช้งานจริง
เขียนโดยทีมวิศวกร Sacred Light Engineering ประสบการณ์ออกแบบระบบแสงสว่างโรงงานและคลังสินค้ามากกว่า 15 ปี
อัพเดทล่าสุด: สิงหาคม 2569
การเลือก โคมไฟไฮเบย์ LED และการออกแบบระบบแสงสว่างในโรงงาน คลังสินค้า หรือสนามกีฬา จำเป็นต้องเข้าใจไฟแสงสว่าง ภาษาอังกฤษที่ปรากฏบนสเปคสินค้า เช่น Watt, Lumen, Lux, Luminaire, Luminance, CRI, CCT และ UGR
บทความนี้รวมคำศัพท์ที่วิศวกรไฟฟ้าและผู้รับเหมาจำเป็นต้องรู้ พร้อมสูตรคำนวณและตัวอย่างจริงจากโรงงานที่เราเคยออกแบบ เพื่อให้คุณตัดสินใจเลือกโคมไฟไฮเบย์ LED ได้อย่างถูกต้อง
Watt (ตัวย่อ W) คือ หน่วยวัดกำลังไฟฟ้าที่โคมไฟไฮเบย์ LED ใช้ ค่าวัตต์หาได้จากสูตร Volt × Amps = Watt
ผู้ใช้งานทั่วไปมักเข้าใจผิดว่ายิ่งวัตต์สูงยิ่งสว่างมาก ความจริงคือโคมไฟไฮเบย์ LED ปัจจุบันให้ความสว่างได้ถึง 210 lm/W ที่ใช้กำลังเท่าเดิม ทำให้โคมที่วัตต์น้อยกว่ากลับสว่างกว่าได้ การเลือกจึงควรดูที่ Lumen และ Luminous Efficacy (lm/W) ควบคู่กันเสมอ
ตัวอย่าง: โคมไฮเบย์ LED รุ่น E12 100W ให้ 21,000 lumen (210 lm/W) ขณะที่โคมประสิทธิภาพต่ำกว่าขนาด 150W ให้ 19,500 lumen (130 lm/W) สว่างน้อยกว่าแต่กินไฟมากกว่า 50%
Lumen (ตัวย่อ lm) คือ หน่วยวัด ฟลักซ์การส่องสว่าง (Luminous Flux) หรือปริมาณแสงทั้งหมดที่โคมไฟปล่อยออกมาทุกทิศทางรวมกัน ตามนิยามสากล แสง 1 lumen คือฟลักซ์ที่แหล่งกำเนิดความเข้ม 1 แคนเดลาส่งออกไปในมุมตัน 1 สเตอเรเดียน
สูตร: Lumen รวม = Watt × ค่า lm/W
ตัวอย่าง: โคมไฮเบย์ LED รุ่น E12 100W × 210 lm/W = 21,000 lumen
Lux (ตัวย่อ lx) คือ หน่วยวัด Illuminance หรือความสว่างที่แสงตกกระทบลงบนพื้นผิวต่อพื้นที่ตารางเมตร โดย 1 Lux = 1 Lumen / 1 ตารางเมตร
สูตร: Lx = lm / m²
Lx = Lux (ค่าความสว่าง) | lm = Lumen (ปริมาณแสง) | m² = พื้นที่ตารางเมตร
ตัวอย่าง: โคมไฮเบย์ LED 21,000 lumen ส่องในพื้นที่ 10 ตร.ม. ได้ 2,100 Lux
ตัวเลขนี้เป็นค่าตามทฤษฎีที่สมมติว่าแสงทั้งหมดตกลงบนพื้นที่นั้นพอดี หน้างานจริงจะได้ค่าต่ำกว่าเสมอ เพราะมีการสูญเสียจากมุมกระจายแสง ความสูงติดตั้ง การสะท้อนของผนัง และฝุ่นที่เกาะโคม การออกแบบจริงจึงต้องคำนวณจากไฟล์การกระจายแสงรูปแบบ IES หรือ LDT
CRI หรือ Color Rendering Index คือ ค่าที่บอกว่าแสงจากโคมไฟทำให้ตามองเห็นสีวัตถุได้สมจริงแค่ไหน เทียบกับแสงอ้างอิงที่มีค่า CRI เท่ากับ 100 (Ra 100)
มาตรฐาน: โคมไฮเบย์ LED ควรมี CRI ≥ 70 สำหรับโรงงานทั่วไป และ ≥ 80 สำหรับงานที่ต้องเห็นสีถูกต้อง เช่น งานตรวจสอบคุณภาพและงานคัดแยกสีชิ้นงาน
CCT คือ ค่าอุณหภูมิสีของแสง หน่วยเป็น Kelvin (K) ตัวเลขต่ำให้แสงโทนอุ่นออกเหลือง ตัวเลขสูงให้แสงขาวออกฟ้า ค่านี้บอกแค่โทนสี ไม่ได้บอกว่าแสงสว่างมากหรือน้อย
อย่าใช้ค่า CCT เดียวทั้งโรงงาน พื้นที่ผลิตกับพื้นที่ตรวจสอบคุณภาพต้องการค่าต่างกัน และถ้าผสมหลายค่าในพื้นที่เดียวกันจะมองเห็นเป็นสีเพี้ยน
Direct Lighting คือ แสงที่เดินทางตรงจากโคมไฟไฮเบย์ LED ไปยังพื้นที่ใช้งานโดยไม่กระทบวัตถุอื่นก่อน เหมาะกับ โกดังสินค้า ไลน์ผลิต และพื้นที่กว้าง เพราะมีประสิทธิภาพการส่องสว่างสูงที่สุด
Indirect Light คือ แสงที่สะท้อนจากวัตถุหรือพื้นผิว เช่น ฝ้าเพดาน ก่อนกระทบพื้นที่ใช้งาน ให้แสงนุ่มและลดแสงจ้า แต่ประสิทธิภาพการส่องสว่างต่ำกว่า Direct Lighting มักใช้กับโคมฝังฝ้า
LLD คือ อัตราส่วนปริมาณแสงที่เหลือเมื่อโคมไฟไฮเบย์ LED ใช้งานไปจนครบอายุ เทียบกับตอนเริ่มใช้งาน
สูตร: LLD = ปริมาณแสงที่เหลือ / ปริมาณแสงเริ่มต้น
มาตรฐาน: L70 หมายถึงแสงเหลือ 70% หลังใช้ครบอายุ โคมไฮเบย์ LED คุณภาพดีจะอยู่ที่ 50,000 ชั่วโมงขึ้นไป
UGR คือ ดัชนีวัดความรู้สึกไม่สบายตาจากแสงจ้า มาตราอยู่ระหว่าง 10 ถึง 30 ค่ายิ่งต่ำยิ่งดี โคมไฮเบย์ LED รุ่นลดแสงแยงตา เช่น Masterpro-5 ออกแบบมาให้ UGR < 19 เหมาะกับสนามกีฬาในร่มและพื้นที่ที่ต้องมองจอภาพ
การตีความมาตรา: UGR 10 แทบไม่รู้สึกแยงตา / UGR 16 รู้สึกได้เล็กน้อย / UGR 19 เป็นเกณฑ์ที่ยอมรับได้สำหรับสำนักงานและพื้นที่ที่ต้องใช้สายตา / UGR 25 ขึ้นไปเริ่มรบกวนการทำงาน
Luminance คือ ปริมาณแสงที่สะท้อนออกจากวัตถุหรือพื้นผิวเข้าตาผู้สังเกตต่อพื้นที่ มีหน่วยเป็น cd/m² (แคนเดลาต่อตารางเมตร) บางครั้งเรียกว่าค่าความจ้า (Brightness)
Luminance ไม่เท่ากับ Illuminance (Lux)
การใช้งานจริง: ค่า Luminance สำคัญมากในงานโคมไฟถนนและพื้นที่ที่ต้องการความปลอดภัยสูง เพราะถ้ากำหนดแค่ Lux อาจไม่พอ ต้องคำนวณว่าแสงสะท้อนจากพื้นถนนเข้าตาผู้ขับขี่กี่ cd/m² โคมไฮเบย์ LED ของ SacredLight ทุกรุ่นมี Photometric Report ที่ระบุค่า Luminance Distribution ครบถ้วน
LED ย่อมาจาก Light-Emitting Diode คือ ไดโอดที่เปล่งแสงออกมาเมื่อมีกระแสไฟฟ้าไหลผ่าน ใช้พลังงานน้อยกว่าหลอดเมทัลฮาไลด์ 50 ถึง 60% และมีอายุใช้งานยาวกว่า 5 ถึง 10 เท่า
ข้อดี: ประสิทธิภาพสูงสุดในปัจจุบันถึง 210 lm/W อายุการใช้งานมากกว่า 50,000 ชั่วโมง ไม่มีปรอทจึงปลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อม รองรับมาตรฐาน Green Industry
Luminaire แปลว่า โคมไฟ หรือชุดดวงโคมที่สมบูรณ์ ในภาษาอังกฤษทางวิศวกรรมหมายถึงโคมไฟทั้งชุดที่ประกอบด้วยหลอดหรือชิป LED, Driver, Optic หรือ Reflector, ตัวโครง (Housing) และขั้วต่อสาย ตามมาตรฐาน IEC 60598
Luminaire ไม่เท่ากับ Lamp (หลอด)
ตัวอย่าง Luminaire ที่ SacredLight ผลิต:
Luminous Efficacy หรือค่า lm/W คือ ค่าที่บอกว่าโคมไฟไฮเบย์ LED แปลงไฟฟ้า 1 วัตต์เป็นแสงได้กี่ Lumen ค่ายิ่งสูงยิ่งประหยัดไฟ
เกณฑ์เปรียบเทียบ: หลอดเมทัลฮาไลด์ประมาณ 70–90 lm/W | LED ทั่วไปประมาณ 130–150 lm/W | LED ประสิทธิภาพสูงประมาณ 170–210 lm/W (รุ่น Masterpro-5 และ E12)
IP Rating ตามมาตรฐาน IEC 60529 เป็นตัวเลข 2 หลัก หลักแรกคือระดับการกันฝุ่น (0 ถึง 6) หลักที่สองคือระดับการกันน้ำ (0 ถึง 8)
IP65 กันฝุ่นสมบูรณ์และกันน้ำฉีดจากทุกทิศทาง เป็นมาตรฐานของโคมไฮเบย์ทั่วไป
IP66 กันน้ำฉีดแรงดันสูง (Masterpro-5 สำหรับพื้นที่ที่ต้องล้างน้ำและลานจอดรถ)
IK Rating ตามมาตรฐาน IEC 62262 วัดความทนต่อแรงกระแทกจากภายนอก เช่น ลูกบอลหรือของหล่น ค่าตั้งแต่ IK00 ถึง IK10
IK08 ทนแรงกระแทก 5 จูล (LHB-1, LHB-2)
IK09 ทนแรงกระแทก 10 จูล (Masterpro-5 ผ่านการทดสอบลูกบอลกระแทกตาม DIN 57710-13 สำหรับสนามกีฬา)
IK10 ทนแรงกระแทก 20 จูล (E7, E15)
Beam Angle คือ มุมการกระจายแสงของโคมไฟไฮเบย์ LED วัดเป็นองศา มุมยิ่งกว้างพื้นที่ส่องยิ่งครอบคลุมกว้างขึ้น แต่ความเข้มแสงตรงกลางจะลดลง
มุม 60° เหมาะกับเพดานสูง 6 ถึง 10 เมตร (โรงงานทั่วไป)
มุม 90° เหมาะกับเพดาน 4 ถึง 6 เมตร (คลังสินค้าทั่วไป)
มุม 120° เหมาะกับเพดานต่ำกว่า 4 เมตร (พื้นที่กว้างเพดานต่ำ)
คำศัพท์ทั้งหมดข้างต้นจะมีประโยชน์ตอนเปรียบเทียบสเปคโคมจริง เวลาขอใบเสนอราคาให้ดู Lumen ควบคู่กับ Watt เพื่อหาค่าประสิทธิภาพ lm/W ดูค่า Lux ที่ระดับพื้นที่ทำงานแทนการดูความสว่างที่ตัวโคม และดูค่า UGR เมื่อเป็นพื้นที่ที่คนต้องมองขึ้นบ่อย เช่น คลังสินค้าชั้นวางสูงหรือสนามกีฬาในร่ม ผู้ผลิตที่ให้ข้อมูลครบจะแนบไฟล์การกระจายแสงรูปแบบ IES หรือ LDT มาให้คำนวณได้ ไม่ใช่บอกแค่จำนวนวัตต์
โรงงาน โกดัง คลังสินค้า
ดู lm/W และ UGR เป็นหลัก
เพดานสูงต้องการโคมประสิทธิภาพสูงเพื่อคุมค่าไฟ และต้องคุมแสงจ้าสำหรับคนที่ทำงานใต้โคมทั้งกะ
สนามกีฬา ลานกลางแจ้ง
ดูความสม่ำเสมอของแสงและมุมกระจายแสง
ค่าเฉลี่ย Lux ผ่านเกณฑ์แต่แสงไม่สม่ำเสมอก็ยังใช้แข่งขันไม่ได้ ต้องคำนวณจากไฟล์แสงจริง
งานตรวจสอบคุณภาพ
ดู CRI และ CCT ควบคู่กัน
งานที่ต้องแยกสีชิ้นงานต้องใช้ค่า CRI สูงและอุณหภูมิสีที่เหมาะกับงาน ไม่ใช่ดูแค่ความสว่าง
ทีมวิศวกรของ SacredLight พร้อมออกแบบระบบแสงสว่างให้คุณฟรี พร้อม Photometric Report และคำนวณค่า Lux, Luminance และ UGR ตามมาตรฐาน IES และ CIBSE
ขอบริการออกแบบแสงสว่างฟรีคำที่ใช้ในทางวิศวกรรมมี 2 คำหลัก คือ Lighting หมายถึงแสงสว่างโดยรวมหรือการส่องสว่าง และ Luminaire หมายถึงโคมไฟทั้งชุด หากหมายถึงหลอดไฟจะใช้คำว่า Lamp หรือ Bulb
Luminaire แปลว่าโคมไฟทั้งชุด ประกอบด้วยหลอดหรือชิป LED, Driver, Optic และ Housing พร้อมติดตั้งใช้งาน ในขณะที่ Lamp หมายถึงเฉพาะตัวหลอดไฟที่เปล่งแสง ไม่รวมส่วนอื่น
Luminance คือค่าความส่องสว่างที่สะท้อนจากพื้นผิวเข้าตา หน่วย cd/m² ในขณะที่ Illuminance (Lux) คือแสงที่ตกกระทบพื้นผิว ค่า Luminance ใช้ออกแบบโคมไฟถนนและงานที่ต้องการความปลอดภัย ส่วน Lux ใช้กำหนดความสว่างของพื้นที่ใช้งานทั่วไป
ดู 5 ค่าหลัก คือ (1) Lumen รวม ต้องเพียงพอกับพื้นที่ (2) lm/W ยิ่งสูงยิ่งประหยัด ควรได้ตั้งแต่ 150 lm/W ขึ้นไป (3) CCT เลือก 5000K สำหรับโรงงานทั่วไป (4) CRI ตั้งแต่ 70 ขึ้นไปสำหรับงานทั่วไป และ 80 ขึ้นไปสำหรับงานตรวจสอบคุณภาพ (5) UGR ต่ำกว่า 22 สำหรับงานทั่วไป และต่ำกว่า 19 สำหรับสนามกีฬา
อ้างอิงตามมาตรฐาน IES คือ คลังสินค้าทั่วไป 100–200 lux, ไลน์ผลิตทั่วไป 300–500 lux, งานละเอียดและงานตรวจสอบคุณภาพ 750–1,000 lux, สนามกีฬาในร่ม 500–750 lux
โคมไฮเบย์ LED ทุกรุ่นได้มาตรฐาน มอก. 1955-2551 และ Green Industry ค่า IP65 ทุกรุ่น โดยรุ่น Masterpro-5 ได้ IP66 รับประกัน 5 ปี ยกเว้นรุ่น E14 รับประกัน 3 ปี พร้อม Photometric Report และใบรับรองครบถ้วน
เขียนโดยทีมวิศวกร SacredLight · อ้างอิง: IES Lighting Handbook, CIBSE Code for Lighting, มอก. 1955-2551, IEC 60598, IEC 60529, IEC 62262 · อัพเดทล่าสุด: สิงหาคม 2569
26 สิงหาคม 2569
ผู้ชม 8499 ครั้ง
English