มาตรฐานไฟคลีนรูม (Cleanroom Lighting) เลือกโคมไฟกันฝุ่น IP54/IP65 และ Teardrop อย่างไรให้ผ่าน ISO 14644

เจาะลึกมาตรฐานแสงสว่าง: ห้องคลีนรูม (Cleanroom)

ในสภาพแวดล้อมที่ต้องควบคุมอนุภาคฝุ่นละอองอย่างเข้มงวด เช่น โรงงานยาและอิเล็กทรอนิกส์ "ระบบแสงสว่าง" คือหนึ่งในตัวแปรสำคัญที่ส่งผลต่อการไหลเวียนอากาศ (Airflow) และความสะอาด บทความนี้จะแนะนำวิธีเลือก โคมไฟคลีนรูม (Cleanroom Luminaire) ให้ได้มาตรฐาน ISO 14644 และ GMP

หัวข้อในบทความนี้:

1. มาตรฐาน ISO 14644 และ GMP ที่ต้องรู้
2. รูปทรง Teardrop และหลักอากาศพลศาสตร์
3. ทำไมต้อง IP54 / IP65?
4. แสงสีเหลือง (Amber Light) ในงานอิเล็กทรอนิกส์
5. คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
6. แนะนำโคมไฟคลีนรูม

1. มาตรฐาน ISO 14644 และ GMP: แสงสว่างกับการปนเปื้อน

การออกแบบแสงสว่างในคลีนรูมต้องคำนึงถึง 2 ปัจจัยหลักคือ "ความสว่าง" และ "การควบคุมการปนเปื้อน" โดยมาตรฐานสากลกำหนดไว้ดังนี้:

✅

ค่าความสว่าง (Lux):

สำหรับงานผลิตทั่วไปในคลีนรูม (เช่น Class 7-8) ต้องการ

500 Lux

แต่สำหรับงานละเอียด (Micro-mechanics) ต้องการสูงถึง

1,000 Lux

✅ วัสดุผิวโคม: ต้องเรียบเนียน (Smooth surface) ไม่เป็นแหล่งสะสมฝุ่น ทนต่อสารเคมีทำความสะอาด (Chemical Resistance) และไม่ปล่อยฝุ่นละออง (Non-particle shedding)

2. รูปทรง Teardrop และหลักอากาศพลศาสตร์ (Aerodynamics)

ในห้องคลีนรูมที่มีระบบหมุนเวียนอากาศแบบ Laminar Flow (อากาศไหลเป็นชั้นจากเพดานลงสู่พื้น) โคมไฟรูปทรงสี่เหลี่ยมทั่วไปจะขวางทางลม ทำให้เกิดกระแสลมวน (Turbulence) ซึ่งเป็นจุดสะสมของฝุ่น

[cite_start]ถูกออกแบบมาให้มีรูปทรงเพรียวลมคล้ายหยดน้ำ เพื่อให้อากาศไหลผ่านได้สะดวก ไม่รบกวนระบบกรองอากาศ (HEPA Filter) เหมาะสำหรับคลีนรูมระดับสูง (ISO Class 1-5)

3. ทำไมต้อง IP54 หรือ IP65? (Ingress Protection)

ห้องคลีนรูมมีการควบคุมความดันอากาศ (Positive/Negative Pressure) หากโคมไฟปิดไม่สนิท อากาศและฝุ่นอาจรั่วไหลผ่านช่องว่างของโคมไฟได้

IP54 (กันฝุ่น): เหมาะสำหรับคลีนรูมทั่วไป (ISO Class 7-9) ป้องกันฝุ่นเข้าสู่ตัวโคม
IP65 (กันน้ำฉีด): จำเป็นสำหรับคลีนรูมชีวภาพ (Bio-cleanroom) หรือโรงงานยาที่ต้องมีการฉีดล้างทำความสะอาดฆ่าเชื้อ

4. แสงสีเหลือง (Amber Light) ในงานอิเล็กทรอนิกส์

ในกระบวนการผลิตสารกึ่งตัวนำ (Semiconductor) หรือเวเฟอร์ (Wafer Fabrication) สารไวแสง (Photoresist) จะถูกทำลายหากได้รับแสง UV หรือแสงสีฟ้า (Blue Light Spectrum)

Solution: ต้องใช้โคมไฟคลีนรูมชนิดพิเศษที่ปล่อย แสงสีเหลือง (Amber) เท่านั้น เพื่อตัดคลื่นแสงช่วง 500nm ออกไป ป้องกันความเสียหายต่อชิ้นงาน

5. คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: โคมไฟฝังฝ้า (Recessed) กับแบบติดลอย (Surface) แบบไหนดีกว่า?

A: แบบฝังฝ้า (Bottom Access) ดีกว่าสำหรับการควบคุมความสะอาด เพราะผิวหน้าเรียบไปกับเพดาน ลดพื้นที่เกาะของฝุ่น แต่ต้องซีลขอบให้ดีเพื่อกันรั่ว

Q: เปลี่ยนหลอดไฟในคลีนรูมทำอย่างไรไม่ให้ฝุ่นฟุ้ง?

A: ควรเลือกโคมไฟแบบ Maintenance Free (LED อายุยาวนาน) หรือโคมที่สามารถเปิดเปลี่ยนจากด้านบนฝ้า (Top Access) เพื่อไม่ต้องให้ช่างเข้าไปในพื้นที่สะอาด