English 
เจาะลึกการออกแบบแสงสว่าง: คลังสินค้าชั้นวางสูง (High Rack Warehouse)
คลังสินค้าชั้นวางสูงคือความท้าทายสูงสุดของวิศวกรแสงสว่าง บทความนี้จะพาไปดูวิธีแก้ปัญหา ทางเดินแคบ (Aisle) มืดทึบ และเทคนิคการเลือก Linear High Bay เพื่อให้แสงส่องถึงพื้นและหน้าชั้นวางอย่างทั่วถึง
หัวข้อในบทความนี้:
1. นิยามและลักษณะของ High Rack
คลังสินค้าชั้นวางสูง (High Rack Warehouse) คือพื้นที่จัดเก็บที่มีการติดตั้งชั้นวางสินค้า (Racking System) สูงตั้งแต่ 6 เมตรขึ้นไป จนถึง 12-15 เมตร โดยมีลักษณะเด่นคือ ทางเดินแคบ (Aisle) และยาว รถยกที่ใช้มักเป็นประเภท Reach Truck หรือ VNA (Very Narrow Aisle) Truck
- ความท้าทายสูงสุด: การทำอย่างไรให้แสงสว่างส่องถึง "พื้นทางเดิน" และ "หน้าชั้นวางสินค้า (Vertical Surface)" ตั้งแต่ชั้นล่างสุดจนถึงชั้นบนสุด โดยไม่ถูกตัวชั้นวางบังแสง (Shadowing effect)
2. มาตรฐานตามกฎหมายไทย (Legal Requirement)
อ้างอิง ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง มาตรฐานความเข้มของแสงสว่าง พ.ศ. 2561:
- ✅ ค่าความสว่างเฉลี่ย: ต้องไม่น้อยกว่า 200 Lux ที่ระดับพื้นผิวทำงาน (พื้นทางเดิน)
- ✅ ข้อแนะนำทางวิศวกรรม (Best Practice): ควรออกแบบเผื่อไว้ที่ 250-300 Lux เพื่อชดเชยค่าเสื่อมสภาพของหลอดไฟ (Maintenance Factor) และฝุ่นจับหน้าโคมในระยะยาว
3. หลักวิศวกรรมการเลือกโคมไฟ (Engineering Selection)
การเลือกโคมไฟสำหรับ High Rack เป็นเรื่องละเอียดอ่อนที่สุด หากเลือกผิดประเภทจะเจอปัญหา "พื้นสว่างแต่หาของไม่เจอ"
ชนิดโคมไฟที่ "ต้องใช้": Linear High Bay
สำหรับทางเดินแคบ ต้องใช้โคมไฮเบย์แบบยาว (Linear High Bay) เท่านั้น ห้ามใช้โคมทรงกลม (UFO) เด็ดขาด เพราะแสงจากโคมกลมจะกระจายออกรอบตัว ส่วนที่เกินจากทางเดินจะไปตกที่ "หลังตู้สินค้า" (Racking Top) ซึ่งสูญเปล่าและทำให้เกิดเงาบัง
การเลือกเลนส์ (Beam Angle) คือหัวใจสำคัญ
ต้องใช้เลนส์แบบ Asymmetric (อสมมาตร) หรือ Rectangular Beam ที่บีบแสงเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนานไปกับทางเดิน
- ทางเดินแคบ (VNA) สูง > 10 เมตร: ใช้เลนส์มุมแคบพิเศษ เช่น 30°x70° หรือ 40°x110°
- ทางเดินมาตรฐาน สูง 6-10 เมตร: ใช้เลนส์ 60°x90° หรือ 90°x120°
ความสว่างแนวตั้ง (Vertical Illuminance)
มาตรฐานสากล (EN 12464-1) แนะนำให้มีค่าความสว่างที่หน้าชั้นวางสินค้าไม่น้อยกว่า 50-75 Lux (หรือ 100-200 Lux สำหรับการอ่านฉลากขนาดเล็ก) เพื่อให้พนักงานอ่านบาร์โค้ดได้ชัดเจนทุกระดับชั้น
4. สเปกทางเทคนิคที่ "ต้องระบุ" และการติดตั้ง
- [ ] มาตรฐาน มอก. 1955-2551 (EMC): ป้องกันคลื่นรบกวนระบบนำทางของรถ VNA หรือระบบสื่อสารไร้สาย
- [ ] มาตรฐาน มอก. 2780-2562 (Safety): ความปลอดภัยทางไฟฟ้า
- [ ] ค่า UGR (Unified Glare Rating): ควรเลือกโคมที่มีค่า UGR < 22-25 เนื่องจากการขับรถ VNA คนขับต้อง "เงยหน้า" มองสินค้า หากโคมไฟแยงตาจะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
- [ ] การติดตั้ง (Installation): ต้องติดตั้งโคมไฟให้อยู่ "กึ่งกลางทางเดิน (Center of Aisle)" อย่างแม่นยำ ห้ามเยื้องศูนย์ เพราะจะทำให้เกิดเงามืดด้านใดด้านหนึ่งทันที
5. ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย (Common Mistakes)
❌ ใช้โคม UFO ทรงกลม
แสงกว่า 40-50% จะตกใส่หลังคาตู้สินค้า ไม่ลงพื้น เป็นการสูญเสียพลังงานโดยเปล่าประโยชน์
❌ ติดตั้งโคมขวางทางเดิน
ทำให้เกิด "Zebra Effect" (ลายม้าลาย) ขับรถผ่านแล้วตาลาย วูบวาบ เป็นอันตรายต่อสายตา
❌ ไม่คำนึงถึง Vertical Lux
พื้นสว่าง 300 Lux แต่หน้ากล่องมืด อ่านบาร์โค้ดไม่ออก พนักงานต้องเพ่งสายตา เสียเวลาทำงาน
6. โคมไฟแนะนำสำหรับคลังสินค้าชั้นวางสูง
Linear High Bay LHB-2 Series
ออกแบบเฉพาะสำหรับ ทางเดินแคบ (Aisle) ด้วยเลนส์ Asymmetric หลากหลาย
ดูรายละเอียดสินค้า >
Linear high Bay LHB-1 Series
ออกแบบและรองรับระบบควบคุมอัจฉริยะ ทดแทนการใช้หลอดไฟ T8 ติดตั้งใช้งานได้หลากหลายแบบ
ดูรายละเอียดสินค้า >ต้องการคำนวณแสงสว่างชั้นวางสูง?
การออกแบบไฟ High Rack มีความซับซ้อน ส่งแบบแปลนให้วิศวกรของเราช่วยคำนวณ Vertical Illuminance ด้วยโปรแกรมจำลอง 3D ฟรี
ทัก LINE เพื่อขอราคา / เทียบสเปค / ขอเอกสาร