อัพเดทล่าสุด: กันยายน 2569 · เขียนโดยทีมวิศวกร SacredLight ผู้จัดจำหน่ายโคมไฟสนามกีฬาในร่มกว่า 10 ปี
โคมไฟสนามกีฬาในร่มสำหรับอาคารที่มีการถ่ายทอดสดต้องดูมากกว่าค่าความสว่างเฉลี่ยที่พื้นสนาม กล้องต้องเห็นผู้เล่นและลูกจากหลายทิศทางอย่างสม่ำเสมอ สีไม่เพี้ยน และไม่เกิดแถบหรือการกระพริบในโหมดบันทึกที่ใช้งานจริง โดยต้องไม่ทำให้ผู้เล่นเสียการมองเห็นด้วย บทความนี้อธิบายข้อกำหนดที่ต้องตรวจก่อนเลือกโคมไฟสนามกีฬาในร่ม พร้อมติดตั้ง สำหรับอาคารหลายกีฬาที่มีงานถ่ายทอด
ก่อนสรุปว่าอาคารกีฬาในร่มพร้อมสำหรับงานถ่ายทอดสด ต้องตรวจหลักฐานมากกว่าค่าความสว่างเฉลี่ยที่พื้นสนามเพียงตัวเดียว เพราะค่าเฉลี่ยที่ดูดีบนกระดาษไม่ได้รับประกันว่าภาพที่กล้องบันทึกได้จะสม่ำเสมอ ปัจจัยที่มีผลต่อความพร้อมจริงมีดังนี้
1. พื้นที่และระนาบที่ประเมิน
ต้องระบุว่าวัดที่ PPA หรือ TPA และวัดบนระนาบแนวนอนหรือแนวตั้ง
2. ทิศทางเข้ากล้อง (Ev)
แสงต้องหันเข้าตำแหน่งกล้องจริง ไม่ใช่วัดแค่แสงตกพื้น
3. ความสม่ำเสมอของแสง
อัตราต่ำสุดต่อเฉลี่ยและต่ำสุดต่อสูงสุดตามเกณฑ์ที่ใช้จริง
4. คุณภาพสีสำหรับกล้อง
ค่า TLCI หรือ TLMF ไม่ใช่แค่ CRI ที่ใช้ตัดสินสายตาคน
5. การกระพริบในโหมดกล้อง
ทดสอบตามโหมดบันทึกและช่วงหรี่ไฟที่จะใช้งานจริง
6. แสงแยงตาต่อผู้เล่น
ตำแหน่งโคมต้องไม่รบกวนมุมมองระหว่างเล่น ไม่ใช่แค่ให้ภาพออกกล้องสวย
การรับรองว่าอาคารพร้อมถ่ายทอดสดต้องอ้างอิงเกณฑ์ของรายการแข่งขันที่เกี่ยวข้องร่วมกับผลตรวจวัดจริงของระบบที่ติดตั้ง ไม่ใช่ตัวเลขจากโครงการอื่นหรือคำกล่าวอ้างของผู้ผลิตรายใดรายหนึ่ง
แสงแนวนอน หรือ Eh คือแสงตกบนระนาบแนวนอน เช่น พื้นสนาม ส่วนแสงแนวตั้ง หรือ Ev ประเมินบนระนาบตั้งที่หันตามทิศที่กำหนดไว้ คำว่าแสงเข้ากล้องจึงหมายถึงการประเมินระนาบรับแสงของวัตถุที่กล้องมอง ไม่ใช่การนำเครื่องวัดไปหันเข้าหาโคมโดยไม่กำหนดทิศและตำแหน่ง
โคมที่ส่องลงเกือบตรงเหนือผู้เล่นอาจทำให้พื้นสว่างมาก แต่ใบหน้าด้านที่กล้องเห็นไม่ได้รับแสงในสัดส่วนเดียวกัน เมื่อผู้เล่นเคลื่อนที่หรือกล้องแพนผ่านตำแหน่งต่าง ๆ ความไม่สม่ำเสมอนี้อาจปรากฏในภาพ ทั้งที่ค่าเฉลี่ยของพื้นทั้งสนามดูดีบนกระดาษ
อ้างอิงมาตรฐาน: CIE 083:2019 Guide for the Lighting of Sports Events for Colour Television and Film Systems ครอบคลุมแสงแนวตั้ง ความสม่ำเสมอ การกระพริบ สี และบริเวณผู้ชมสำหรับโทรทัศน์และภาพยนตร์ โดยระบุเองว่าเป็นคำแนะนำ ไม่ใช่ข้อบังคับในตัวเอง
ฉบับ 2026 ของ FIBA เผยแพร่แล้ว แต่หน้าปกระบุมีผลตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2569 จึงต้องแยกจากฉบับ 2024 ที่มีผลตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2567 และต้องตรวจก่อนว่ารายการแข่งขันที่เกี่ยวข้องเลือกใช้ฉบับใด ไม่เรียกฉบับ 2026 ว่ามีผลแล้วก่อนถึงวันดังกล่าว
FIBA 2024 ตาราง 5
PPA ขนาด 19x32 เมตร
Ec กล้องหลัก 2,000 lux / Ev ทุกทิศ 1,700 lux / Eh 1,500-3,000 lux (ค่ากลาง maintained values)
FIBA 2024 อัตราความสม่ำเสมอ
ต่ำสุดต่อเฉลี่ย / ต่ำสุดต่อสูงสุด
0.8 และ 0.7 ตามลำดับ สำหรับรายการที่กำหนดเกณฑ์นี้ ส่วน TPA มีขอบเขตและอัตราต่างออกไป
ค่าหลักในตาราง 5 ยังปรากฏซ้ำในฉบับ 2026 แต่ความเหมือนของบางตารางไม่ใช่หลักฐานว่าทุกข้อในเอกสารสองฉบับเหมือนกันทั้งหมด ตัวอย่างนี้เป็นบริบทการแข่งขันบาสเกตบอลภายใต้ FIBA เท่านั้น ไม่ใช่ข้อกำหนดร่วมของแบดมินตัน วอลเลย์บอล และเทนนิส หรือกฎหมายบังคับอาคารกีฬาทั่วไปในไทย ดังนั้นตัวเลขกล้องหลัก 1,163 lux ในกรณีศึกษาของผู้ผลิตจึงไม่เพียงพอให้ประกาศว่าผ่านตาราง FIBA ข้างต้น และไม่พอที่จะประกาศว่าโครงการปี 2023 ผิดข้อกำหนดที่บังคับใช้ในเวลานั้นเช่นกัน เพราะยังไม่ทราบเกณฑ์ที่ตกลงกันไว้ ระนาบวัด และขอบเขตของผลจำลอง
ค่า CRI หรือ Ra และอุณหภูมิสีเป็นข้อมูลสำคัญ แต่เลขอุณหภูมิสีเท่ากันไม่ได้หมายความว่าสเปกตรัมหรือภาพสีจากกล้องจะออกมาเหมือนกัน EBU R 137 เสนอ TLCI และ TLMF เพื่อช่วยประเมินคุณภาพสีของโคมในงานโทรทัศน์โดยใช้แบบจำลองการคำนวณเฉพาะ จึงควรอธิบายเป็นเครื่องมือประเมิน ไม่เรียกเป็นใบรับรองที่ใช้ได้กับทุกระบบกล้อง
หน้าทางการของ BS EN 12193:2018 ระบุว่าข้อกำหนดด้านกล้องได้รับการปรับปรุงจากฉบับก่อนหน้า รวมถึงการใช้ TLCI แทน CRI สำหรับกล้องถ่ายทอด และข้อกำหนดเรื่องภาพช้า ประเด็นนี้เป็นเหตุผลว่าทำไมการคัดค่า Ra จากตารางกีฬาฉบับเก่าเพียงตัวเดียวไม่พอสำหรับการอ้างความพร้อมถ่ายทอดในปัจจุบัน แต่เกณฑ์ตัวเลขที่ใช้จริงต้องดูจากฉบับเต็มและรายการแข่งขันที่เกี่ยวข้อง
ตาราง 6 ของ FIBA Equipment ฉบับ 2026 กำหนด Flicker Factor ไม่เกิน 1 เปอร์เซ็นต์ ค่า CRI ไม่ต่ำกว่า Ra 80 และช่วงอุณหภูมิสี 4,000-6,000 K พร้อมความต่างจากค่าเฉลี่ยไม่เกิน 500 K ตามตารางที่กำหนด การยกตัวเลขเหล่านี้ต้องผูกกับเอกสารและวันที่มีผลเสมอ ไม่แปลงเป็นข้อสรุปว่า LED ทุกตัวที่ผ่าน Ra 80 จะถ่ายภาพช้าได้โดยอัตโนมัติ
เมื่อหมุนทิศสนามหรือสลับชนิดกีฬา ตำแหน่งที่ผู้เล่นเงยมองและตำแหน่งที่กล้องตั้งย่อมเปลี่ยนไปด้วย โคมที่เหมาะกับแนวสนามหนึ่งอาจแยงตาในอีกแนวหนึ่ง ระบบควบคุมช่วยเรียกชุดโคมและระดับแสงที่ออกแบบไว้ล่วงหน้าได้ แต่ไม่สามารถชดเชยตำแหน่งติดตั้งที่ส่งแสงผิดทิศด้วยชื่อโปรโตคอลควบคุมเพียงอย่างเดียว
ม่านแบ่งสนาม กระดานคะแนน ป้าย LED พื้นเงา และฉากหลังอาจเปลี่ยนภาพที่กล้องเห็นได้เช่นกัน จึงต้องอ่านรายงานคำนวณตามสภาพใช้งานจริงของแต่ละรูปแบบสนาม ไม่ใช้ผลจำลองจากห้องว่างแทนทุกโหมดการใช้งาน และควรแยกแสงสำหรับการแสดงก่อนแข่งออกจากแสงสำหรับเล่นจริงให้ชัดเจน
ทีมวิศวกร SacredLight ช่วยตรวจค่า Eh Ev ความสม่ำเสมอ และการกระพริบตามเกณฑ์ที่รายการแข่งขันของคุณเลือกใช้ ไม่มีค่าใช้จ่าย
ปรึกษาทีมวิศวกรฟรีทาง LINEไม่พอ ค่าเฉลี่ยที่พื้นเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการประเมิน ต้องดูค่าแสงแนวตั้งที่หันเข้ากล้อง (Ev) ความสม่ำเสมอ สี และการกระพริบร่วมด้วย พื้นที่วัดได้ค่าเฉลี่ยดีอาจยังให้ภาพที่กล้องเห็นไม่สม่ำเสมอ
Eh คือแสงตกบนระนาบแนวนอนอย่างพื้นสนาม ส่วน Ev ประเมินบนระนาบตั้งที่หันตามทิศกล้องหรือทิศที่กำหนดไว้ ต้องระบุระนาบและทิศให้ชัดเจนก่อนวัด ไม่ใช้เครื่องวัดหันเข้าหาโคมโดยไม่กำหนดตำแหน่ง
ขึ้นกับว่ารายการแข่งขันเลือกใช้ฉบับใด ฉบับ 2024 มีผลตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2567 ส่วนฉบับ 2026 เผยแพร่แล้วแต่มีผลตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 ต้องตรวจกับผู้จัดการแข่งขันก่อนอ้างอิงตัวเลข
CRI หรือ Ra เป็นข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็นแต่ไม่พอสำหรับกล้องถ่ายทอด ควรขอค่า TLCI หรือ TLMF ตามแนวทาง EBU R 137 เพิ่มเติม เพราะเป็นเครื่องมือที่ออกแบบมาประเมินคุณภาพสีสำหรับกล้องโทรทัศน์โดยเฉพาะ
ไม่แปลว่าอย่างนั้นเสมอไป คำว่า flicker-free ต้องมีเงื่อนไขการทดสอบระบุไว้ชัดเจน รวมถึงโหมดกล้องและช่วงหรี่ไฟที่ใช้งานจริง เพราะพฤติกรรมวงจรควบคุมอาจต่างจากตอนเปิดเต็มกำลัง
บทความ ออกแบบไฟสนามกีฬาในร่ม ต้องตรวจสอบอะไรบ้าง
เขียนโดยทีมวิศวกร SacredLight · อ้างอิง: CIE 083:2019, FIBA Official Basketball Rules 2024/2026 (Basketball Equipment), EBU R 137, BS EN 12193:2018 · อัพเดทล่าสุด: กันยายน 2569
17 กันยายน 2569
ผู้ชม 6 ครั้ง
English