อุปกรณ์กันระเบิด คืออะไร

อุปกรณ์กันระเบิด คืออุปกรณ์ไฟฟ้า/อุปกรณ์ประกอบงานติดตั้งที่ออกแบบมาเพื่อใช้งานในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงจากก๊าซ ไอระเหย หรือฝุ่นติดไฟ โดยเป้าหมายคือ “ลดโอกาสการจุดติด” และ “ควบคุมความเสี่ยง” ของระบบไฟฟ้าให้เหมาะกับการใช้งานหน้างานจริง ซึ่งมักใช้งานร่วมกับ โคมไฟกันระเบิด เพื่อให้ระบบไฟฟ้าทั้งชุดสอดคล้องกับมาตรฐานความปลอดภัยของพื้นที่เสี่ยง

คำว่า Ex fitting มักใช้เรียกกลุ่มอุปกรณ์ประกอบงานไฟฟ้าสำหรับพื้นที่อันตราย เช่น กล่องพักสาย ข้อต่อท่อร้อยสาย อุปกรณ์เข้าสาย (Cable Gland) หัวต่อ/คอนเนคเตอร์ และอุปกรณ์ควบคุมต่าง ๆ ที่จำเป็นต่อการติดตั้งระบบไฟให้ครบวงจร

อุปกรณ์กันระเบิด สำหรับ Zone 1 Zone 2: ทำไมต้องเลือกให้ “ตรงโซน”

การเลือก อุปกรณ์กันระเบิด สำหรับ Zone 1 Zone 2 ต้องยึดจากการประเมินพื้นที่เสี่ยงของโรงงานเป็นหลัก เพราะแต่ละโซนสะท้อน “โอกาส” และ “ความถี่” ที่บรรยากาศไวไฟจะเกิดขึ้น ซึ่งมีผลต่อข้อกำหนดด้านความปลอดภัยของอุปกรณ์ที่เลือกใช้

ตัวอย่างพื้นที่ที่พบบ่อย

• Zone 1: พื้นที่ที่มีโอกาสเกิดบรรยากาศไวไฟได้ในสภาวะการทำงานปกติ (พบเป็นครั้งคราว)
• Zone 2: พื้นที่ที่ปกติไม่ควรเกิดบรรยากาศไวไฟ แต่หากเกิดจะเป็นช่วงเวลาสั้น ๆ (พบไม่บ่อย)

หมายเหตุ: การระบุ Zone และประเภทสารไวไฟ (ก๊าซ/ไอระเหย/ฝุ่น) ต้องอ้างอิงเอกสารและการประเมินพื้นที่ของโรงงาน/วิศวกรความปลอดภัยเป็นหลัก

ประเภทอุปกรณ์กันระเบิดที่พบในการติดตั้งจริง

1) ตู้ไฟกันระเบิด (Explosion-Proof Enclosure / Ex Control Panel)

ตู้ไฟกันระเบิด ใช้สำหรับรวมอุปกรณ์ควบคุม/ป้องกันทางไฟฟ้า เช่น เบรกเกอร์ คอนแทคเตอร์ รีเลย์ หรือวงจรควบคุมต่าง ๆ ให้เหมาะกับพื้นที่เสี่ยง ช่วยลดความเสี่ยงจากการเกิดประกายไฟหรือจุดร้อนภายในตู้ และทำให้การจัดระเบียบระบบไฟในพื้นที่อันตรายเป็นมาตรฐานเดียวกัน

2) กล่องพักสาย/กล่องต่อสายกันระเบิด (Ex Junction Box)

ใช้สำหรับรวมจุดต่อสาย แยกวงจร หรือจัดจุดเชื่อมต่อระบบให้เป็นระเบียบ ลดความเสี่ยงจากการต่อสายแบบเปิดโล่ง เหมาะกับพื้นที่ที่ต้องมีการแยกไลน์เดินสายหลายทิศทาง หรือมีหลายอุปกรณ์ในโซนเดียวกัน

3) Cable Gland / อุปกรณ์เข้าสายกันระเบิด

เป็นอุปกรณ์สำคัญในการ “เข้าสาย” เข้าตู้/กล่อง/โคม ช่วยยึดสายให้แน่น ป้องกันการดึงรั้ง ป้องกันฝุ่น/น้ำ และทำให้จุดเข้าสายสอดคล้องกับมาตรฐานของพื้นที่เสี่ยง (เลือกชนิดให้เหมาะกับประเภทสายและสภาพแวดล้อม)

4) ท่อร้อยสายและข้อต่อท่อ (Conduit & Fittings)

ใช้เดินสายให้เป็นระบบ ลดความเสียหายของสายไฟจากแรงกระแทก ความร้อน หรือการกัดกร่อน รวมถึงช่วยให้หน้างานดูเป็นมาตรฐานและรองรับการตรวจรับงานได้ดีขึ้น

5) อุปกรณ์สวิตช์/ปุ่มกด/อุปกรณ์ควบคุมแบบกันระเบิด

ใช้ในจุดที่ต้องมีการสั่งงาน/หยุดเครื่อง/ควบคุมอุปกรณ์หน้างาน ช่วยให้การควบคุมระบบทำได้ปลอดภัย โดยไม่เพิ่มความเสี่ยงการจุดติดในพื้นที่อันตราย

เช็กลิสต์ก่อนเลือก Ex fitting ให้ผ่านงานจริง

• โซนพื้นที่: Zone 1 หรือ Zone 2 (อ้างอิงการประเมินพื้นที่ของโรงงาน)
• ชนิดความเสี่ยง: ก๊าซ/ไอระเหย หรือฝุ่นติดไฟ (ส่งผลต่อการเลือกสเปคอุปกรณ์)
• สภาพแวดล้อม: ความชื้น ฝุ่นสะสม สารเคมี การกัดกร่อน การล้างทำความสะอาด
• ระดับการป้องกัน: ความเหมาะสมด้านโครงสร้าง ความทนทาน และการป้องกันฝุ่น/น้ำตามหน้างาน
• รูปแบบการติดตั้ง: เดินท่อ/เดินสาย ระยะทาง จำนวนจุดต่อ และแผนผังระบบ
• เอกสารประกอบ: ใช้สำหรับเทียบสเปคและตรวจรับงาน (สอดคล้องกับข้อกำหนดโครงการ/โรงงาน)

ขอราคาอุปกรณ์กันระเบิด: ต้องเตรียมข้อมูลอะไรเพื่อประเมินได้เร็ว

เพื่อให้การประเมินราคาและเทียบสเปคทำได้รวดเร็ว แนะนำเตรียมข้อมูลดังนี้:

• ระบุรายการอุปกรณ์ที่ต้องการ (เช่น ตู้ไฟกันระเบิด, Ex Junction Box, Cable Gland, ข้อต่อท่อ)
• โซนพื้นที่ใช้งาน (Zone 1 / Zone 2) และประเภทสารไวไฟ (ก๊าซ/ฝุ่น)
• จำนวนจุดติดตั้ง/จำนวนอุปกรณ์ และตำแหน่งโดยรวม
• รูปหน้างานหรือแบบแปลน (ถ้ามี) เพื่อช่วยเลือกสเปคให้เหมาะสม
• เงื่อนไขหน้างานพิเศษ เช่น กัดกร่อนสูง ใกล้ทะเล อุณหภูมิสูง หรือพื้นที่ล้างทำความสะอาดบ่อย

สรุป

อุปกรณ์กันระเบิด และ Ex fitting เป็นส่วนสำคัญที่ทำให้ระบบไฟฟ้าในพื้นที่เสี่ยง “ครบชุด” และปลอดภัยจริง ตั้งแต่ ตู้ไฟกันระเบิด ไปจนถึงอุปกรณ์เข้าสายและกล่องต่อสาย การเลือกให้ตรง Zone 1 Zone 2 และสภาพหน้างาน จะช่วยลดความเสี่ยง เพิ่มความมั่นใจในการตรวจรับงาน และทำให้โครงการเดินหน้าได้อย่างราบรื่น

ขอราคาอุปกรณ์กันระเบิด